گوللاندىيە مائارىپ سىستېمىسى دۇنيادىكى ئەڭ ئۆزگىچە سىستېمىلارنىڭ بىرى بولۇپ، بالىلارنىڭ قىزىقىشى ۋە ئەقلىي ئىقتىدارىغا ئاساسەن ئىنتايىن بالدۇر (12 ياشتىن باشلاپ) ئوخشىمىغان يۆنىلىشلەرگە ئايرىلىشى بىلەن خاراكتېرلىنىدۇ. بۇ سىستېما «ھەممە ئادەم ئوخشاش قېلىپتا بولۇش» نى ئەمەس، بەلكى «ھەممە ئادەم ئۆز قابىلىيىتىگە ماس كېلىدىغان ئورۇندا بولۇش» نى نىشان قىلىدۇ.

1. باشلانغۇچ مائارىپ (Basisonderwijs)

گوللاندىيەدە بالىلار 4 ياشتىن 12 ياشقىچە باشلانغۇچ مەكتەپتە ئوقۇيدۇ.

• 1- گۇرۇپپىدىن 8- گۇرۇپپىغىچە: باشلانغۇچ مەكتەپ 8 يىللىق بولۇپ، بالىلار 4 ياشقا تولغان كۈنىدىن باشلاپ مەكتەپكە كىرىشكە رۇخسەت قىلىنىدۇ، 5 ياشتىن باشلاپ مەجبۇرىي مائارىپ ھېسابلىنىدۇ. دەسلەپكى ئىككى يىلدا ئويۇن ئاساس قىلىنسا، 3-گۇرۇپپىدىن باشلاپ ئوقۇش، يېزىش ۋە ھېساب دەرسلىرى جىددىي باشلىنىدۇ.
• ئاخىرقى باھالاش (Doorstroomtoets): 8- گۇرۇپپىدا ئوقۇغۇچىلار بىر تۇتاش دۆلەتلىك ئىمتىھان بېرىدۇ. بۇ ئىمتىھان نەتىجىسى بىلەن ئوقۇتقۇچىنىڭ كۆزىتىش تەۋسىيەسى (Schooladvies) بىرلەشتۈرۈلۈپ، ئوقۇغۇچىنىڭ تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپتىكى يۆنىلىشى (VMBO, HAVO ياكى VWO) بېكىتىلىدۇ.
• 2. ئوتتۇرا مەكتەپ مائارىپى (Voortgezet Onderwijs)
  12 ياشتىن باشلاپ ئوقۇغۇچىلار قابىلىيىتىگە قاراپ تۆۋەندىكى ئۈچ تۈرلۈك يولنىڭ بىرىگە كىرىدۇ:
  VMBO (كەسپىي مائارىپقا تەييارلىق قىلىش)
  ئوقۇش مۇددىتى: 4 يىل (12 ياشتىن 16 ياشقىچە).
  نىشانى: ئەمەلىيەتچان ۋە كەسپىي تېخنىكا ئۆگىنىشنى ئاساس قىلىدۇ. بۇ يەردە ئوقۇغۇچىلار تېخنىكا، ئىقتىساد ياكى يېزا-ئىگىلىك قاتارلىق ئەمەلىي ساھەلەرگە يۆنىلىدۇ.
  نەتىجىسى: ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن MBO (كەسپىي تېخنىكا ئىنستىتۇتى) غا كىرىپ، كونكرېت بىر ھۈنەر ئىگىسى بولۇپ چىقىدۇ.
  HAVO (يۇقىرى دەرىجىلىك ئادەتتىكى ئوتتۇرا مائارىپ)
  ئوقۇش مۇددىتى: 5 يىل (12 ياشتىن 17 ياشقىچە).
  نىشانى: ئوقۇغۇچىلارنى ئەمەلىي قوللىنىشچان ئالىي مائارىپقا تەييارلايدۇ.
  پروفىل تاللاش: ئوقۇغۇچىلار 4-يىلدىن باشلاپ «تەبىئەت ۋە تېخنىكا»، «تەبىئەت ۋە ساغلاملىق»، «ئىقتىساد ۋە جەمئىيەت» ياكى «مەدەنىيەت ۋە جەمئىيەت» تىن ئىبارەت تۆت پروفىلنىڭ بىرىنى تاللايدۇ.
  نەتىجىسى: ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن HBO (ئەمەلىي پەنلەر ئۇنىۋېرسىتېتى) غا كىرىش ھوقۇقىغا ئىگە بولىدۇ.
  VWO (ئۇنىۋېرسىتېتقا تەييارلىق قىلىش مائارىپى)
  ئوقۇش مۇددىتى: 6 يىل (12 ياشتىن 18 ياشقىچە).
  نىشانى: ئەڭ يۇقىرى سەۋىيەدىكى ئاكادېمىك مائارىپ بولۇپ، پۈتۈنلەي نەزەرىيەۋى بىلىملەر ۋە ئىلمىي تەتقىقاتنى ئاساس قىلىدۇ.
  تۈرلىرى: Atheneum ۋە Gymnasium (لاتىن ۋە گرېك تىلى قوشۇلغان) دەپ ئىككىگە بۆلۈنىدۇ.
  نەتىجىسى: ئوقۇش پۈتتۈرگەندىن كېيىن بىۋاسىتە WO (تەتقىقات ئۇنىۋېرسىتېتى) غا كىرىدۇ.

  3. ئالىي مائارىپ (Tertiary Education)
  گوللاندىيەدە ئالىي مەكتەپ مەقسىتىگە قاراپ بىر-بىرىدىن روشەن پەرقلىنىدۇ:
  MBO (كەسپىي تېخنىكا مائارىپى): بۇ VMBO نى پۈتتۈرگەنلەر ئۈچۈن بولۇپ، جەمئىيەتنىڭ تايانچ تېخنىك خادىملىرىنى يېتىشتۈرىدۇ. ماشىنا رېمونتچىلىقى، سېستىرا ياردەمچىسى، ئاشپەزلىك ۋە تېخنىك-ئىنژېنېرلىق قاتارلىق كەسىپلەرنى ئۆگىتىدۇ.
  HBO (ئەمەلىي پەنلەر ئۇنىۋېرسىتېتى – Hogeschool):
  ئالاھىدىلىكى: كەسىپكە يۈزلەنگەن، «بىلىمنى قانداق ئىشلىتىش» كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ. ئوقۇش جەريانىدا بىر يىللىق شىركەت پراكتىكىسى قىلىش مەجبۇرىي.
  ئوقۇش مۇددىتى: تولۇق كۇرس (Bachelor) 4 يىل. پۈتتۈرگەنلەر «ئەمەلىيەتچى مۇتەخەسسىس» بولۇپ چىقىدۇ.
  WO (تەتقىقات ئۇنىۋېرسىتېتى – Universiteit):
  ئالاھىدىلىكى: پەننىي تەتقىقات، يۇقىرى دەرىجىلىك ئانالىز ۋە نەزەرىيەگە ئەھمىيەت بېرىدۇ. دۇنياۋى رەت تېزگىنىدە ئالدىنقى قاتاردا تۇرىدىغان ئۇنىۋېرسىتېتلار مۇشۇ تۈرگە كىرىدۇ.
  ئوقۇش مۇددىتى: تولۇق كۇرس (Bachelor) 3 يىل، ماگىستىرلىق (Master) 1-2 يىل، ئۇنىڭدىن كېيىن دوكتورلۇق (PhD) باسقۇچى بار.

  مۇھىم ئەسكەرتىش (پەلەمپەيسىمان ئۆرلەش): گوللاندىيە مائارىپ سىستېمىسى ناھايىتى جانلىق. مەسىلەن، HAVO پۈتتۈرگەن ئوقۇغۇچى HBO غا كىرىپ، ئۇ يەردىكى بىرىنچى يىللىقنى (Propedeuse) تاماملىغاندىن كېيىن، ئەگەر قابىلىيىتى يەتسە WO (تەتقىقات ئۇنىۋېرسىتېتى) غا ئۆتەلەيدۇ. شۇنداقلا، MBO نى پۈتتۈرگەن ئوقۇغۇچى يەنىلا HBO غا ئۆرلەپ ئوقۇش پۇرسىتىگە ئىگە. بۇ دېگەنلىك، 12 يېشىدا قايسى مەكتەپكە كىرىشىدىن قەتئىينەزەر، تىرىشقان ئوقۇغۇچى ئۈچۈن ئەڭ يۇقىرى چوققىغا چىقىش يولى ھەر ۋاقىت ئوچۇق.